Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, göz sağlığını olumsuz etkileyen ve yaşam kalitesini düşüren önemli bir sorundur. Göz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı olarak klinik pratiğimde sıkça karşılaştığım bu durum, gözde üretilen yaşın buruna akmasını sağlayan nazolakrimal sistemde bir tıkanıklık oluşmasıyla ortaya çıkar. Tıkanıklık geliştiğinde gözyaşı düzgün şekilde drene olmaz ve hastalarda sürekli göz sulanması, çapaklanma, bulanık görme ve bazen enfeksiyon şikayetleri görülür. Gözyaşı kanal tıkanıklığı hem bebeklerde hem de yetişkinlerde görülebilir; ancak en sık bebeklerde doğumsal nedenlerle karşımıza çıkar.

Bebeklerde Gözyaşı Kanal Tıkanıklığı: Doğuştan Gelen Sorun

Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı çoğunlukla kanalın alt ucundaki Hasner valfi zarının açılmamasından kaynaklanır. Bu zarın doğumdan sonra açılmaması, gözyaşının burun boşluğuna geçişini engeller. Ebeveynler, bebeklerinde sürekli göz sulanması, çapaklanma ve uyku sonrası kirpiklerde yapışma gibi belirtilerle doktora başvurur. Yenidoğanların yaklaşık %5-20’sinde görülen bu durum, çoğu zaman ilk 1 yaş içinde kendiliğinden düzelir.

Bu süreçte ailelere düzenli ve doğru teknikle gözyaşı kesesi masajı yapmalarını öneririm. Masaj, gözün iç köşesine nazikçe bastırarak ve pompalama hareketiyle uygulanmalıdır; bu yöntem, tıkanıklığın kendiliğinden açılmasını destekler. Gerekli durumlarda doktor önerisiyle antibiyotikli göz damlası da kullanılabilir.

Probing (Sondalama) Ne Zaman Gereklidir?

Masajla düzelmeyen ya da tekrarlayan enfeksiyon geçiren bebeklerde, genellikle 1-2 yaş arasında probing (kanala sondalama) işlemi önerilir. Bu işlemde ince bir sonda ile gözyaşı kanalına girilerek tıkalı bölge açılır. Kısa süren ve sedasyon veya hafif anestezi altında uygulanan bu işlem, çoğu bebekte kalıcı çözüm sağlar ve gözyaşı kanalı tekrar işlev görmeye başlar.

Ritleng Yöntemi: Silikon Tüp Uygulaması

İlk sondalama sonrası tıkanıklık tekrarlarsa veya kanalda ciddi darlık söz konusuysa, Ritleng yöntemi yani silikon tüp uygulaması tercih edilir. İnce bir silikon tüp, gözyaşı kanalından burun boşluğuna kadar yerleştirilir ve ortalama 3-6 ay boyunca kalır. Bu süre zarfında kanalın açık kalması sağlanır ve iyileşme garantilenir. Tüp çıkarıldıktan sonra çoğu çocukta kalıcı iyileşme sağlanır. Ritleng, komplike vakalarda başarı şansını belirgin şekilde artırır.

Erişkinlerde Gözyaşı Kanal Tıkanıklığı ve DSR Ameliyatı

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı, kronik iltihap, travma, yaşa bağlı değişiklikler veya bazı sistemik hastalıklar nedeniyle gelişir. Masaj ya da sondalama bu yaş grubunda etkili değildir; kesin çözüm için cerrahi gerekir. Dacryocystorhinostomy (DSR) ameliyatı, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir geçiş oluşturarak gözyaşının buruna akmasını sağlar. Açık cerrahi, endoskopik veya lazer yöntemleriyle yapılabilir. Başarı oranı oldukça yüksektir ve hastaların şikayetleri kalıcı olarak sonlanır.

Çocuklarda DSR nadiren, özellikle komplike ve geç tanı almış vakalarda veya silikon tüp uygulaması başarısız olduğunda gerekebilir.

Gözyaşı Kanal Tıkanıklığında Enfeksiyon Riski

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavi edilmediğinde, gözyaşı birikir ve bakteriler için ideal bir üreme ortamı oluşur. Bu durumda gözyaşı kesesi iltihabı (dakriosistit) gelişebilir. Dakriosistit; gözde şişlik, kızarıklık, şiddetli ağrı ve ateş gibi belirtilerle seyreder ve acil tedavi gerektirir. Antibiyotik tedavisi ve bazı durumlarda acil cerrahi drenaj gerekebilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda kalıcı doku hasarı oluşma riski vardır.

Gözyaşı Kanal Tıkanıklığı Olan Hastalara Önerilerim

✅ Bebeklerde ilk 1 yaşta sabırlı olun, masajı doğru teknikle ve düzenli şekilde yapın.
✅ Çapaklanma artarsa doktor önerisiyle antibiyotikli damla kullanın.
✅ 1 yaşını geçip hâlâ sulanma devam ediyorsa göz doktorunuza başvurarak probing için değerlendirme isteyin.
✅ Erişkinlerde sürekli sulanma, çapaklanma veya gözde batma şikayetleri varsa gözyaşı kanalı tıkanıklığı düşünülmeli ve erken tedavi planlanmalıdır.

Sonuç: Göz Sulanmasını Hafife Almayın

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, basit bir sulanma gibi görünse de altta yatan ciddi bir sorunun habercisi olabilir. Doğru tanı ve zamanında tedavi ile kalıcı çözümler elde etmek mümkündür. Unutmayın:
"Uzun süren göz sulanmalarını ciddiye alın; sağlıklı bir görüş için gecikmeden göz doktorunuza başvurun."

Op. Dr. Gökhan ÖZGÜR
Göz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Medicana International Samsun Hastanesi